Herkese merhaba. Saat bilgisini yaygınlaştırmaya, gerçek-replika karşılaştırmaları yapmaya ve sökme incelemeleriyle değerlendirmeye tutkuyla bağlıyım; saat merakınız yolunda size rehberlik ederek şaşırmadan ilerlemenizi sağlıyorum. Rolex'in 3135 mekanizması ile 3235 mekanizmasından hangisinin daha iyi olduğu sorusu yalnızca replika dünyasında değil, orijinal cephesinde de bitmek bilmeyen bir tartışma konusu aslında. Salt kullanışlılık ve hassasiyet açısından bakarsak, Rolex 3135'i yeni modellerine takıp rahatlıkla 10 yıl daha savaştırabilirdi; günde ±3 saniye sapma ve on yıl bakım gerektirmemesi gibi özellikler İsviçre mekanizmalarının yüzde 99'unu çoktan geride bırakıyor. Ancak günümüzde Tissot bile 70 saatlik güç rezervi sunan modeller çıkarınca, 3235 mekanizması da böylece ortaya çıktı. 3135'in 50 saatlik güç rezervi günlük kullanım ihtiyacını fazlasıyla karşılıyor; ama güç rezervi ne kadar uzunsa mekanizma o kadar iyidir diye düşünen acemi kesimin gönlünü almak adına 3235'in piyasaya sürülmesi bu boşluğu doldurmuş oldu diyebiliriz. İki mekanizma arasındaki bazı teknik farkları görmek isterseniz daha önceki yazıma bakabilirsiniz: “VS Factory Rolex Submariner'ın yepyeni 3135 mekanizmasını derinlemesine inceliyoruz, okuyunca saatlere dair anlayışınız artacak.” Orijinal bir mekanizmanın iyi ya da kötü olduğu, ne kadar sapma yaptığı ya da ne kadar güç rezervi sunduğu gibi yüzeysel ölçütlerle değerlendirilemez. Bir mekanizmanın kalitesi köprülerin inceliği, dişlilerin dayanıklılığı, bakım sıklığı, arıza oranı, sıcaklık ve yerçekimine karşı hassasiyeti gibi pek çok yönden değerlendirilir; birkaç cümleyle derinlemesine kavranabilecek bir mesele değildir.
Replika tarafına gelince, mesele çok daha basit, kaba ve dolaysız bir hal alıyor. Bir replikanın iyi bir mekanizmaya sahip olması için birkaç şartı karşılaması yeterli: arıza oranı yüksek mi, takılıyken kendiliğinden durur mu, ertesi sabah kalktığınızda saat çalışmıyor olur mu, saatin ayar biçimi orijinaliyle aynı mı. Ama pek çok kişi yanlış yöne sapıyor; mekanizmanın mavi zembereğe sahip olup olmadığına, günlük sapmasının kaç saniye olduğuna, hatta arkası kapalı modellerde köprülerin işlemesinin yeterince güzel olup olmadığına takılıyor. Bir replikanın günde birkaç saniye fazla sapması hava atmanıza engel değil, öyle değil mi? Zaten saniyesi saniyesine doğruluk istiyorsanız telefona bakmak daha iyi. Fiyatın üst sınırı olmadığı bir durumda bu talepler makul olurdu, ama birkaç bin liralık bir üründen bunları istemek biraz mantığını kaybetmek değil mi? Harcayabileceğin para ortada; dış görünüşü iyi yapabiliyorsa ve saat istikrarlı çalışıyorsa bu yeterli değil mi?
Gelelim replikada 3135 mi yoksa 3235 mi daha iyi sorusuna. Olasılık açısından bakıldığında 3235 mekanizması 3135'ten daha iyidir. Peki neden? Replika teknolojisinde aşılması zor bir şey olduğundan değil. Sebep, replika 3135 mekanizmasını üretebilen mekanizma fabrikasının gerçekten çok fazla olması ve farklı satın alma fiyatlarına göre kalitenin de bir o kadar değişken olması. Örneğin daha önce VS Factory'ın 3135 mekanizması vardı; bu mekanizmanın kalitesi 31 serisi mekanizmalar içinde en iyisi diyebiliriz, çünkü üreticinin işi iyi ve üretim hacmi yüksek olduğu için mekanizma fabrikasıyla özel üretim sürecinde doğal olarak yüksek fiyat verebiliyor ve kaliteyle ilgili farklı taleplerde bulunabiliyor. Bu mekanizmayı incelemek isteyenler üreticinin sunduğu tanıtımı gözden geçirebilir: “VS Factory Rolex 3135 mekanizması incelemesi.” Bu fiyatı veremeyen ya da minimum sipariş adedi çok düşük olan diğer üreticiler ise piyasadaki ucuz mekanizma fabrikalarının 31 serisi mekanizmalarını almak zorunda kalıyor. İşte 3135 mekanizmasının son yıllarda neden bu kadar kötü bir üne sahip olduğu, dönüp dolaşıp para meselesine ve bu mekanizmayı üreten fabrikaların çok fazla olmasına dayanıyor. Üstelik tanınmış üreticilerin özel ürettirdiği mekanizmalarda genellikle münhasırlık anlaşması olur ve bu mekanizmalar yalnızca kendilerine özel tedarik edilir; bu üreticilerin saatlerinin neden her yıl zamlandığı ve ucuz üreticilerin neden daha iyi mekanizmalara ulaşamadığı da bundandır.
Peki 3235 mekanizmasında neden bu durum yok? 3235 mekanizmasını üreten fabrika şimdilik pek fazla değil; genellikle daha deneyimli mekanizma fabrikaları tasarlıyor ve şimdilik yalnızca yüksek üretim hacmine sahip üreticilere tedarik ediliyor, bu yüzden mekanizma kalitesi güvence altında kalıyor. Örneğin daha önce VS'in kullandığı 3235 mekanizması Dandong'daki bir mekanizma fabrikasından geliyordu. Replika 3235'in 70 saate yakın güç rezervine ulaşması, saatin salınım genliğini düşürmek gibi yöntemlerle sağlanıyor; teknik açıdan pek yeni bir şey de sayılmaz, ama benim en beğendiğim yanı arıza oranının düşük olması. Yalnız şimdilik 70 saat güç rezervi sunabilen üreticiler sadece VS Factory ve Clean; VS'i saymıyorum bile, o şimdilik saf dışı. 3235 mekanizmalı Submariner'da genel olarak en güçlü olan ise Clean.
Aslında gerçekle replikayı ayırt etmek son derece kolay, işçilik inceliği falan bakmaya gerek yok. Bu yüzden bazılarının “Saatinizi doğrulatabilir miyiz?” diye sorması, biraz zeka sorunu değil mi? Doğrulatabilseydik yetkili satıcı sahte satmaya başlardı zaten. Aşağıdaki resimde daha net görülüyor: orijinal 3235 mekanizması kartsız (regülatörsüz) bir tasarım kullanıyor ve artık sapmayı hızlı-yavaş kolu ile ayarlama yöntemini kullanmıyor. Darbe emici bölümde yalnızca tek bir çıkıntı var; buraya bakınca anlarsınız zaten, daha karmaşık diğer gözlemleri şimdilik anlatmıyorum.
Aşağıdaki resim Clean'ın 3235 mekanizması; köprünün üzerine sahte bir darbe emici kapak yapılmış, mümkün olduğunca orijinaline yaklaşmak istenmiş. Açıkçası içimden geçeni söyleyeyim, replika bir Rolex alacaksam mekanizmanın nasıl göründüğüyle hiç ilgilenmem; her gün kasa arkasını açıp insanlara mı hava atacağım? Yine de üreticinin bunu yapması acemilerin bu özel merakını gidermek ya da bunu daha fazla pazarlama çekiciliği olarak kullanmak içindir herhalde.
Aşağıdaki resim ise eski sürüm sahte 3135'lerden biri; köprü aslında oldukça kaba. Böyle bir işçilik yerine 2836 taksam daha iyi; açıkçası açıp bakınca iştahım tamamen kaçtı. Bu yazıyla umuyorum ki orijinal alırken önemsenen bazı parametreleri bir kenara bırakırsınız; replika alırken birkaç bin liralık bir standardı esas almak gerekir. Replikada mesele dış görünüş ve işçiliğin güçlü olması, mekanizmanın çalışması ve sık sık arıza yapmaması; ulaşılabilecek en iyi sonuç budur.
Umarım yazıları size faydalı olur. İlerleyen günlerde daha fazla ayrıntılı sökme, gerçek çekim inceleme ve gerçek-replika karşılaştırması paylaşacağım.
Yorumlar
Yorum bırakın